Culinair toerisme is geen nieuw fenomeen in de gastronomische wereld. De World Food Travel Association definieert het als de bewuste handeling van “een plek proeven om deze beter te begrijpen”. In wezen is het de zoektocht naar unieke en gedenkwaardige eet- en drinkervaringen.
Culinair toerisme reikt echter veel verder dan restaurantbezoeken. Het omvat ook deelname aan culinaire evenementen, lokale markten, kookworkshops en proeverijen van regionale producten. Voorbeelden hiervan zijn streetfood-tours, de Tsukiji-vismarkt in Tokio of La Boqueria in Barcelona. Culinair toerisme omvat ook foodfestivals, zoals Taste of Chicago in de Verenigde Staten of EuroChocolate in Italië. Daarnaast vallen bezoeken aan lokale producenten hieronder, zoals wijngaardrondleidingen.
In regio’s zoals de Franse wijnstreken Bourgondië en Aquitaine, is culinair toerisme een belangrijke inkomstenbron voor lokale gemeenschappen. Toch zijn het niet alleen gespecialiseerde regio's die profiteren van bezoekers die door eten worden gemotiveerd. Volgens de World Food Travel Association (2025) bestaat 15-35% van de totale uitgaven van toeristen uit eten. De lokale keuken en haar authenticiteit worden daarbij steeds belangrijker bij het kiezen van een bestemming.
Wanneer een restaurant lokale of regionale gerechten serveert, wordt het meer dan een gelegenheid. Het wordt een ambassadeur van zijn regio. Buitenlandse gasten zorgen voor extra inkomsten, maar brengen ook meer verantwoordelijk met zich mee. Hoe kan een restaurant die rol van geloofwaardige vertegenwoordiger van zijn streek vervullen?
Benadruk de herkomst van ingrediënten
Het vermelden van de namen van boeren, vissers of kaasmakers op menukaarten is tegenwoordig heel gewoon. Voor de regionale keuken is deze transparantie echter cruciaal, omdat het gerechten rechtstreeks verbindt met het lokale landschap. Het wereldberoemde Deense restaurant Noma was een pionier in deze aanpak met zijn filosofie van de “New Nordic Cuisine”. Daarbij worden uitsluitend lokale en seizoensgebonden ingrediënten worden gebruikt. Hierdoor beleven de gasten van Noma een hele regio via één enkele maaltijd.
Soortgelijke trends zijn zichtbaar in Spanje en Frankrijk. Restaurants zoals DiverXO in Madrid, Azurmendi in Baskenland en Mirazur aan de Franse Rivièra zijn culinaire bestemmingen van wereldklasse en ambassadeurs van hun regio’s. Hun chef-koks, Dabiz Muñoz, Eneko Atxa en Mauro Colagreco, promoten actief lokale producten op internationale evenementen zoals Madrid Fusión, San Sebastián Gastronomika en de Salone del Gusto in Turijn.
Werk samen met lokale overheden
Gemeenten werken steeds vaker samen met restauranthouders die de regionale keuken promoten. Samen ontwikkelen ze strategieën en programma’s om die identiteit te versterken. Een voorbeeld hiervan is het Ierse ‘Taste the Island’, dat voedselproducenten, restaurants en toeristische attracties verenigt onder één samenhangend verhaal. Binnen dit kader kunnen bezoekers genieten van traditionele gerechten, workshops bijwonen en deelnemen aan proeverijdiners. Activiteiten die het toerisme buiten het hoogseizoen een flinke impuls geven.
Zorg voor een samenhangend regionaal verhaal
In regio’s die bekendstaan om specifieke producten, zoals Istrië in Kroatië met zijn truffels en wijn, werken lokale restaurants vaak samen om deze specialiteiten te promoten. Ze organiseren festivals, proeverijmenu’s en diners in wijngaarden. Zulke samenwerkingen trekken culinaire toeristen van over de hele wereld aan en leveren voordelen op voor zowel de regio als de horeca.
Gebruik je locatie om de stad te promoten
Kan gastronomie de identiteit van een stad vormgeven? Absoluut. Restaurants die samenwerken met lokale overheden en toeristenbureaus kunnen helpen bij het creëren van een merk als ‘culinaire hoofdstad’. Een opvallend voorbeeld is Osaka, Japan. Een stad die nu wereldwijd wordt erkend als een ‘food-mekka’ . Het Osaka Convention and Tourism Bureau promoot de stad al lang via haar diverse culinaire cultuur, van streetfood en izakaya's tot traditionele specialiteiten. Gastronomie is zo verweven met de stad dat het motto ‘kui-dare’ luidt: eet tot je erbij neervalt.
Het serveren van regionale gerechten alleen maakt een restaurant nog niet ‘lokaal’. Het is ook geen garantie voor de aandacht van culinaire toeristen. Wat het meest telt, is hoe het restaurant zijn menu samenstelt. Een doordacht semengesteld menu laat gasten kennismaken met gerechten, ingrediënten en leveranciers. Tegelijkertijd vertelt het een verhaal over de regio zelf.
In Bordeaux bijvoorbeeld fungeren wijnkaarten ook als gidsen voor lokale wijngaarden en producenten, waardoor gasten de regio via de wijnen kunnen verkennen. In Slovenië werden tijdens het initiatief ‘Europese Regio van de Gastronomie 2021’ op menu’s symbolen van regionale landschappen, bergen, kusten en wijngaarden geplaatst. Daardoor kregen gerechten een duidelijke link met hun herkomst. Zo onstond een culinaire kaart van het land.
Maar zelfs het beste menu heeft de juiste sfeer nodig. De sfeer van een regio kan worden opgeroepen door middel van verlichting, muziek en serviesgoed. In Georgië bijvoorbeeld maken traditionele restaurants gebruik van lokale instrumenten en meerstemmige zang. In Kyoto gebruiken restaurants die kaiseki serveren handgemaakt serviesgoed van lokale ambachtslieden. Kaiseki is een tradionele Japanse maaltijd met meerdere gangen. Zo ervaren gasten zowel het artistieke erfgoed als de keuken van de regio.
De voordelen van culinair toerisme voor de lokale economie hebben ook directe gevolgen voor restaurants. Regionale toeristenbureaus kunnen chef-koks afvaardigen naar grote internationale vakbeurzen, zoals Host Milano of Gulfood. Daar vertegenwoordigen ze de keuken van hun regio in nationale paviljoens. Restaurants die aan zulke eventmenten deelnemen, vergroten hun zichtbaarheid. Ze winnen aan prestige en worden sneller gezien als regionale ambassadeurs. Dat verstrekt hun positie in de culinaire sector. Tegelijkertijd helpt het bij het opbouwen van relaties met importeurs, distributeurs en mediakanalaen.
Als een regio niet over de middelen beschikt om dergelijke initiatieven te ondersteunen, kunnen restauranthouders hun deelname zelf financieren of overheidssubsidies aanvragen. Veel Europese landen bieden via lokale instellingen voor bedrijfsondersteuning financiering aan voor deelname aan internationale vakbeurzen.
Overheidssteun houdt niet op bij handelsbevordering. Er zijn ook Europese fondsen beschikbaar voor bedrijven in de horecasector ter ondersteuning van renovaties, digitalisering en groene modernisering. Landen die culinair toerisme als een belangrijke inkomstenbron zien, hebben hun eigen subsidieprogramma's.
Italië biedt bijvoorbeeld ondersteuning via regionale Slow Food-initiatieven. Het Nationaal Bureau voor Toerisme (ENIT) voor lokale trattoria's en osteria's die de traditionele keuken in stand houden. Denemarken heeft culinaire incubators die helpen bij het opzetten van restaurants die werken met lokale ingrediënten. In Canada verstrekt het Canadian Agricultural Partnership subsidies aan restaurants die samenwerken met lokale boeren.
De belangstelling voor culinair toerisme blijft groeien. Volgens het rapport van de IMARC Group voor 2024 zal de wereldwijde markt voor culinair toerisme, die in 2024 een waarde van 1,09 miljard dollar vertegenwoordigt, naar verwachting in 2033 4,21 miljard dollar bedragen. Het is daarmee een van de snelst groeiende segmenten van de reisbranche. Nu de vraag naar traditioneel zon‑en‑zandtoerisme afneemt, raken lokale gastronomie en toerisme steeds sterker met elkaar verweven.
Er bestaan al succesvolle voorbeelden van deze samenwerking. In de Verenigde Staten is het evenement Taste of Thomasville in Georgia het resultaat van een samenwerking tussen lokale restaurants en het regionale bureau voor toerisme. Terwijl de restaurants zorgen voor de promotie en de attracties, verkoopt het bureau voor toerisme tickets voor culinaire rondleidingen en promoot het het evenement. Het initiatief trekt nieuwe bezoekers aan, van wie velen lang na afloop van het evenement terugkeren om te dineren.
Een Europees succesverhaal is het Deense Madens Folkemøde, dat tot stand is gekomen door de gezamenlijke inspanningen van restauranthouders, lokale overheden, toeristenbureaus en voedselproducenten. Het resultaat is een samenhangend en aantrekkelijk toeristisch product dat de gastronomie promoot en tegelijkertijd het merk van de regio versterkt.
Samenwerking met influencers kan ook de regionale gastronomie veel voordeel opleveren, mits de partners zorgvuldig worden geselecteerd.
Naast culinaire ervaringen is het belangrijk om influencers boeiende activiteiten aan te bieden, zoals truffeljacht of workshops pasta maken in Toscane en Piemonte. Zo kunnen zij content creëren die emotioneel aanspreekt. Op die manier brengen ze de culinaire cultuur van de regio overtuigend over.
Opvallende voorbeelden van succesvolle samenwerkingen met influencers zijn onder meer de Singapore Tourism Board, die regelmatig samenwerkt met food-gerichte YouTubers. Deze samenwerkingen leveren content op die miljoenen kijkers bereikt. Ook Visit Norway boekte meetbaar succes met campagnes waarin influencers kennismaakten met lokale producten zoals kabeljauw en de traditionele kaas brunost. Deze contact zorgde voor meer zichtbaarheid én meer boekingen in de betrokken regio’s. Zo bewezen de campagnes hun directe impact op toerisme.
Culinair toerisme is niet alleen een motor voor economische groei, het bevordert ook emotionele banden tussen bezoekers en plaatsen. Gasten die een regio ontdekken via de smaken ervan, keren vaak terug. Ze worden aangetrokken door de keuken én door de herinneringen die die ervaring oproept.
